Przejdź do głównej zawartości

Wkrótce radca prawny. Rozwiązuję zagadki polskiego prawa.

Unknown

Dobra wiara w stosunkach prawno-rzeczowych. Zła wiara.

Dziś kilka słów (i jedno orzeczenie) o pojęciu dobrej i złej wiary, czyli o klauzulach generalnych, które pojawiają się zarówno w stosunkach prawno-rzeczowych, jak i zobowiązaniowych.

Czym jest dobra wiara? Ustawodawca tego nie zdefiniował. Art. 7 kc wprowadza domniemanie prawne dobrej wiary - "Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary." 
A czym jest zła wiara? Brak definicji w kodeksie cywilnym, natomiast istnieje definicja w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz w ustawie o księgach wieczystych i hipotece.
KRO - art. 20 par. 2 - unieważnienie małżeństwa:
"Za będącego w złej wierze uważa się małżonka, który w chwili zawarcia małżeństwa wiedział o okoliczności stanowiącej podstawę jego unieważnienia".
KWU- art. 6 ust. 2 - wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych:
"W złej wierze jest ten, kto wie, że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym, albo ten, kto z łatwością mógł się o tym dowiedzieć".

  • III CZP 108/91 - uchwała składu 7 siedmiu sędziów SN - Izba Cywilna - zasada prawna
Jest to bardzo ważna uchwała. Nadano jej moc zasady prawnej, co oznacza iż wiąże ona SN także w innych rodzajowo podobnych sprawach, a w praktyce ma wpływ także na orzecznictwo sądów niższego rzędu (rejonowych, okręgowych, apelacyjnych).
SN w uchwale tej, w odniesieniu do dobrej wiary w stosunkach prawno-rzeczowych, wskazał, iż w orzecznictwie SN można wyróżnić dwa poglądy:
- pogląd tradycyjny - w którym dobra wiara polega na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu posiadacza nieruchomości,że przysługuje mu wykonywane prawo,
- pogląd zliberalizowany - gdzie dobra wiara posiadacza nieruchomości jest równoznaczna z jego przekonaniem, opartym na obiektywnych przesłankach, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą  i przyczyną konkretnego stanu faktycznego, że wykonując w swoim imieniu prawo własności nie narusza niczyjego prawa, a ponadto jego działanie nie zmierza do obejścia prawa.

Teza: Osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zobowiązującej do przeniesienia własności zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego nie jest samoistnym posiadaczem w dobrej wierze.
Sąd Najwyższy uznał, iż w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego prawidłowy jest pogląd tradycyjny. 
Swoje rozstrzygnięcie oparł przede wszystkim na zasadzie demokratycznego państwa prawa (art. 1 Konstytucji RP) - w państwie prawa obowiązujące przepisy prawa muszą być przestrzegane. Przy wykładni prawa zasada demokratycznego państwa prawa musi być uwzględniana przez sądy. O prawidłowym stosowaniu tej zasady można mówić jedynie przy przyjęciu poglądu tradycyjnego odnośnie dobrej i złej wiary.
Obywatel ma obowiązek dołożyć minimum staranności tzn. posiadać znajomość przepisów prawa, które są powszechnie dostępne (analogia do ustawowego "wiedział albo z łatwością mógł się dowiedzieć").
Ponadto, obowiązuje również konstytucyjna zasada ochrony własności.
Pogląd zliberalizowany dobrej wiary tj. powołanie się na nie naruszanie niczyich praw czy niekrzywdzenie nikogo może dotyczyć jedynie stosunku zobowiązaniowego stron nieformalnej umowy.


Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Czy rezultat umowy o dzieło może być niematerialny i nieucieleśniony? Kwestie związane z rodzajem umowy oraz ubezpieczeniami społecznymi.

1. Kwalifikacja prawna umowy a obowiązek ubezpieczeniowy.  Temat bardzo na czasie. Słyszeliście o nowelizacji dotyczącej "ozusowania" umów zlecenia? Od 1 stycznia 2016 r. wszystkie umowy zlecenia będą podlegać obowiązkowi odprowadzania składki na ubezpieczenia społeczne do kwoty pensji minimalnej.  Jak jest teraz? Bardzo często tak, że strony uzgadniają, iż łączyć ich będzie umowa o dzieło czy umowa zlecenia, choć faktycznie świadczenia stron nie odpowiadają prawnemu charakterowi danej umowy. Wszystko dlatego, żeby ciąć koszty i uniknąć obowiązku odprowadzania składki na ubezpieczenia społeczne. Czy tak można? Można, dopóki ZUS nie przeprowadzi kontroli i nie uzna, iż np. domniemany wykonawca dzieła w rzeczywistości jest zleceniobiorcą, a więc od momentu zawarcia umowy istniał obowiązek odprowadzania składki, w związku z czym ZUS nakłada na "zamawiającego dzieło" obowiązek uiszczenia wszystkich składek od początku trwania umowy. Czasami strona odwołuje si...
11 komentarzy
Czytaj więcej

Czy zadatek może być dany po zawarciu umowy?

Instytucja zadatku uregulowana została w artykule 394 Kodeksu cywilnego , który stanowi: § 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.  § 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała.(...)  § 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność dwie strony. Z przepisu tego artykułu wynika, że jeżeli strony nie postanowiły inaczej albo nie wynika to ze zwyczaju, określona kwota pieniężna dana przy zawarciu umowy stano...
2 komentarze
Czytaj więcej

Czy odstąpienie od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej powoduje automatyczne przejście własności tej rzeczy z powrotem na zbywcę?

Wybrałam powyższe zagadnienie z uwagi na bogate i niejednolite orzecznictwo. Kwestia ta jest sporna, choć wydaje się, że  obecnie dominuje koncepcja, że  odstąpienie od umowy sprzedaży rzeczy ruchomej automatycznie powoduje przejście prawa własności z powrotem na sprzedawcę tej rzeczy.  Zanim przejdę do omawiania orzeczeń dotyczących tej kwestii, na początek  uwagi wstępne: Kiedy możliwe jest odstąpienie od umowy sprzedaży (ruchomości i nieruchomości)? Jest to możliwe albo na zasadach ogólnych albo na podstawie przepisów dotyczących umowy sprzedaży.  Ustawowe prawo odstąpienia – art. 491 par. 1 kc Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w wykonaniu zobowiązania z umowy wzajemnej, druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z zagrożeniem, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Skutki odstąpienia – ex tunc – art. 494 kc. Umowne prawo odst...
1 komentarz
Czytaj więcej